Chuyện về những chiếc áo “số 10” nhiều năm trước

Trong bóng đá cũng như trong cuộc sống, có những câu chuyện, dù chỉ nghe qua lời kể của người khác, cũng đủ thấm đượm nỗi buồn trong đó. Nhưng cũng vì thế, mà có những câu chuyện, buồn đến nỗi trở thành tuyệt tác. Với nhiều người thì bóng đá thực sự đã chết vào ngày 23/1/2015, ngày mà Juan Roman Riquelme giải nghệ, cũng là khi vị trí “số 10 cổ điển” trong bóng đá chính thức tuyệt chủng.

Vậy số 10 cổ điển là gì ? Đó chính là vị trí chơi ở giữa hàng tiền vệ và tiền đạo, là cầu nối, là người giữ nhịp cho mạch tấn công và lối chơi của toàn đội. Những cầu thủ chơi ở vị trí này đòi hỏi 1 nhãn quan chiến thuật sắc bén, kĩ thuật thượng thừa và đặc biệt là khả năng cầm trịch trận đấu theo ý muốn. Số 10 cổ điển, anh ta có khả năng phát động một pha tấn công ngay cả khi quay lưng về phía khung thành đối phương, có thể đi bóng qua 2-3 cầu thủ dễ dàng, có thể xẻ những đường bóng sắc như dao cạo sang hai bên cánh để đồng đội băng lên dứt điểm, có thể thả một đường bóng bổng vào vị trí mà cả thủ môn cũng như hậu vệ đối phương đều lúng túng nhường nhau, có thể dùng những đường chuyền, bước chạy của mình chi phối hoàn toàn trận đấu, và khi cần, một cú sút xa sấm sét của anh ta là đủ để kết liễu trận đấu. Ở Argentina, người ta gọi vị trí này là Enganche, còn ở Ý người ta dùng thuật ngữ Fantasista hay Trequartista để gọi những cầu thủ như vậy, chính là những người dẫn dắt vũ điệu trên sân cỏ.

Họ có thể cảm nhận được từng bước chạy, từng cơn gió ngọn cỏ trên sân, và điều tuyệt nhất, là khi họ có thể cảm nhận được tất cả những gì sẽ diễn ra trước tất thảy 3 giây, hay nói cách khác, năng lực dự đoán của họ trong từng thời điểm, có thể làm chủ hoàn toàn không gian và thời gian. Những cầu thủ như thế xuất hiện không nhiều. Người mặc chiếc áo đó phải là người có tầm ảnh hưởng quyết định tới lối chơi của toàn đội, có sức sáng tạo và một vốn kỹ thuật được xếp vào hàng nghệ sỹ. Zidane, Hagi, Boban, Baggio, Rui Costa, Platini hay Michael Laudrup là những số 10 điển hình nhất mà châu Âu sản sinh ra trong khoảng hai thập kỷ trở lại đây. Còn ở Nam Mỹ, chúng ta có những cái tên xuất chúng như Valderama, Rivaldo, Pablo Aimar, Riquelme,… Những khán giả được sinh ra và được xem bóng cùng thời của những cái tên ấy, thực quá đỗi may mắn. Và nói không ngoa, số 10 cổ điển là hội tụ tất cả nét đẹp của bóng đá.

Nhưng cũng chính khả năng điều khiển cả đội bóng và thay đổi cả cục diện trận đấu chỉ bằng 1 pha xử lí thiên tài ấy đã dẫn đến sự “tuyệt chủng” của số 10 cổ điển trong bóng đá hiện đại ngày nay.

Trong thiên niên kỷ mới khi những tư tưởng chiến thuật thay đổi và phát triển như vũ bão, cùng sự áp dụng ngày một sâu rộng các thành tựu khoa học vào thể thao đã khiến môn thể thao vua biến đổi rất nhiều. Nền tảng thể chất và ý thức chiến thuật của các cầu thủ ngày càng được coi trọng, các mẫu cầu thủ thi đấu đơn thuần theo bản năng đã không còn được trọng dụng như xưa.Tính đồng đội ngày càng được đề cao, việc ảnh hưởng của một cá nhân đơn lẻ lên trận đấu không còn rõ nét như trước. Đặc biệt là sự phát minh ra những sơ đồ chiến thuật mới cùng những vị trí thi đấu mới đã khiến những số 10 cổ điển chẳng còn đủ đất diễn. Kể từ khi khái niệm “Anchor Man” –  tiền vệ mỏ neo được khai sinh và “điển hình” khi Claude Makelele trở thành một cầu thủ tối quan trọng của Dải Ngân hà Galacticos phiên bản 1.0 thì các số 10 cổ điển cũng coi như đến ngày tàn.

Ngày càng có nhiều “Makelele mới” ra đời với nhiệm vụ bắt chết các “số 10” truyền thống. Người ta có thể tiếc nuối thốt lên rằng đó là những sản phẩm sinh ra bởi nền bóng đá ngày càng thực dụng. Nhưng không. Tôi gọi đó là sự phát triển tất yếu của bất kì hình thái nào trong xã hội. Có thịnh có suy, và các số 10 cổ điển cũng không nằm ngoài guồng quay đó. Nhất là khi các chiến lược gia giờ đây quan tâm nhiều hơn đến việc cân bằng giữa phòng ngự và tấn công. Điểm yếu dễ nhận thấy nhất của số 10 là khả năng hỗ trợ phòng ngự gần như bằng không khi nhiệm vụ duy nhất mà họ tôn thờ là tấn công và tấn công. Ngay cả một chiến lược gia tôn thờ chủ nghĩa bóng đá tấn công như Pep Guardiola cũng yêu cầu học trò phải tham gia vào nhiệm vụ phòng ngự ngay từ bên phần sân đối phương, thì rõ ràng tư tưởng của “số 10 cổ điển” đã không còn phù hợp với thời đại.

Cầu thủ “số 10” biến mất như một lẽ tự nhiên, đơn giản vì với tất cả những gì quan trọng của cầu thủ ấy, chẳng có hàng thủ nào của đối phương lại cho phép họ tự do chơi bóng nữa. Và dĩ nhiên cũng không một chiến lược gia nào mù quáng đặt vận mệnh cả đội bóng của mình lên 1 cá nhân duy nhất. Hãy nhìn vào thất bại thảm hại của Oezil (và đội tuyển Đức) tại World Cup 2018, hay trận thua của một Argentina trông cậy cả vào đôi chân Riquelme trước Brazil thực dụng đến mức tàn nhẫn của Carlos Dunga năm 2007.

Vậy, những cầu thủ “vốn là số 10” giờ đây đang ở đâu ? Đó là David Silva và Kevin De Bruyne chơi ở vị trí tiền vệ lệch cánh ở Man City, nơi giúp họ “dễ thở” hơn nhiều so với khu vực zone 14 luôn đầy ắp cầu thủ phòng ngự đối phương. Christian Eriksen vốn là “số 10 cổ điển” ở Ajax Amsterdam, giờ đã tỏ ra toàn diện và chơi rất đa năng trong hệ thống hàng tiền vệ kim cương của Tottenham. Luka Modric ở Real Madrid cũng vậy. Qủa Bóng Vàng thế giới 2018 giờ đây thiên về vai trò điều tiết lối chơi, khác hoàn toàn so với vị trí tiền vệ công anh từng đảm nhiệm khi còn chơi bóng ở Anh. Và cả những Juan Mata, Coutinho, Thiago Alcantara,… họ buộc phải thay đổi để thích nghi với thời thế.

Tuy nhiên không phải số 10 nào cũng cho thấy sự thích ứng linh hoạt của mình. Họ không thể, hoặc không muốn thay đổi lối chơi vốn dĩ đã ăn sâu vào máu của mình. Chẳng ai có thể bắt Oezil chạy hùng hục đuổi theo quả bóng trong chân đối phương, hay di chuyển khắp mặt sân để làm rối loạn hàng thủ đối phương cả. James Rodriguez cũng gặp vô vàn khó khắn bởi cách chơi nghệ sĩ, “tốn bóng” của mình. Real Madrid không cần anh, Bayern Munich cũng không tha thiết giữ anh ở lại. Không phải bởi Oezil hay James không tài năng. Họ là thiên tài, phải, nhưng không ai muốn phá bỏ cả hệ thống chỉ vì một cá nhân được. Thay đổi, hoặc mãi đắm chìm trong mộng tưởng chơi bóng của chính mình, mặc kệ thắng thua, mặc kệ thế thời xoay vần. Đó là câu hỏi mà những “số 10” cần tự đi tìm câu trả lời cho bản thân.

Có lẽ cựu chủ tịch Real Madrid, Jorge Valdano đã đúng, khi nói: “Những người như Riquelme có lẽ đã tuyệt chủng trong bóng đá hiện đại rồi!”.

Chúng ta sẽ không còn có thể thấy hình ảnh một Juan Roman Riquelme chậm rãi, khoan thai, vờn bóng như trêu đùa đối thủ, qua người ngọt lịm rồi xẻ 1 đường chuyền chết người cho đồng đội băng xuống dứt điểm, hoặc tự mình làm nên 1 bàn thắng tuyệt tác. Một Rivaldo với khuôn mặt khắc khổ nhưng khiến cả thế giới phải quy phục dưới đôi chân vòng kiềng thiên tài của mình. Một Dennis Bergkamp với những pha xử lý bóng tinh tế như đang khiêu vũ trên sân cỏ… Tất cả những hồi ức đẹp nhất ấy về những người nghệ sĩ trong chiếc áo số 10 nay chỉ còn trong phần hồi ức đẹp đẽ của những người may mắn được xem họ thi đấu.

Nhiều thập kỉ qua, thế giới bóng đá không ngừng có những thay đổi về xu hướng chiến thuật, trong tương lai, khi mà có thêm nhiều chiến thuật mới được tạo ra, biết đâu những số 10 cổ điển sẽ có thể sống lại và tìm lại được chỗ đứng cho mình. Nhưng đó là trong tương lai, còn hiện tại, họ chỉ còn là “những người muôn năm cũ” vĩnh viễn chỉ còn nằm trong những quyển sách giáo khoa bóng đá.

Hào hoa, quyến rũ, những số 10 cổ điển, tuy chỉ còn là quá khứ, nhưng hình ảnh của họ sẽ luôn in sâu trong tâm khảm của những người đã từng may mắn được sinh ra sớm để thưởng thức họ “chơi” bóng một cách thuần túy và đẹp đẽ nhất.

You may also like...